Οι εκκλησίες στα Ριζώματα
Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου
Ο Ναός, στη σημερινή του μορφή χρονολογείται στον 19ο αι. και είναι μία τρίκλιτη, ξυλόστεγη βασιλική, με δίρριχτη στέγη με αποτμήσεις στην ανατολική και δυτική πλευρά. Η αψίδα του ναού είναι έκκεντρη, πιθανότατα λόγω μετασκευών, με πρόναο, γυναικωνίτη και νεότερο χαγιάτι στην νότια πλευρά. Διακρίνονται παλαιότερες φάσεις, του 17ου – 18ου αι., ενώ εντοιχισμένα είναι ευδιάκριτα ιωνικά κιονόκρανα, παλαιοχριστιανικών ή μεσοβυζαντινών χρόνων, πιθανότατα από παλαιότερη οικοδομική φάση του ναού.
Στον βόρειο τοίχο του ναού διακρίνονται τμήματα τοιχογραφιών με σκηνές από το Θείο Πάθος και προτομές Αγίων, ενώ στο βορειοανατολικό τμήμα του Ιερού Βήματος ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, προφήτες και η Άκρα Ταπείνωση.
Το κτιστό τέμπλο κατασκευάστηκε το 1966, αντικαθιστώντας παλαιότερο, του 17ου ή 19ου αι., σύμφωνα με τις εικόνες σε αυτό.
Ο ναός της Παναγίας είναι ο ενοριακός ναός του οικισμού, ένας σπουδαίος λατρευτικός χώρος για τους κατοίκους και ένα σημαντικό μνημείο της περιοχής. Εδώ εορτάζονται όλες οι θεομητορικές εορτές, με αποκορύφωση την Κοίμηση της Θεοτόκου, στις 15 Αυγούστου, οπότε και πανηγυρίζει η εκκλησία.
Βιβλιογραφία:
Τσιλιπάκου, Α. «Ο Ναός της Παναγίας στα Ριζώματα Ημαθίας», Πολιτιστικά Δρώμενα 32.
Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου, στην είσοδο σχεδόν του σύγχρονου οικισμού, είναι κτίσμα των αρχών του 20ου αι. (1916, σύμφωνα με μαρμάρινη επιγραφή στην κόγχη του Ιερού Βήματος, εξωτερικά), με την οικονομική ενίσχυση των νέων που μετέβησαν στην Αμερική κατά τα έτη 1911 - 1915 και την προσωπική εργασία όλων των κατοίκων. Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική, με δίρριχτη στέγη με αποτμήσεις, στον κυρίως ναό. Πρόσφατα προστέθηκε πρόναος στα δυτικά και πρόσκτισμα στα νότια, για την εξυπηρέτηση των αναγκών του ναού. Στην νοτιοδυτική γωνία του ναού βρίσκεται το κωδωνοστάσιο.
Ο ναός είναι χτισμένος σε θέση παλαιότερου, μικρότερου ναού, για τον οποίο διασώζονται ελάχιστες πληροφορίες. Ο σωζόμενος ναός έχει ξύλινους κίονες, καλυμμένους με κονίαμα, για την μίμηση λίθινων κιόνων. Το τέμπλο είναι κτιστό, με έντονα νεοκλασικιστικά στοιχεία (κυμάτια, γεισίποδες, αετωματική επίστεψη κτλ.), αλλά και με πλαστικά αποδοσμένες μορφές νεαρών αγγέλων, οι οποίοι απαντώνται και στα κιονόκρανα. Η εσωτερική διακόσμηση έγινε το 1919 από τον Αν. Τσιτσιρίκη, με βοηθούς τους Αντ. Φκιάρα ή Καραγιάννη και Αντώνιο Μπαχτσέ, ενώ από τις εικόνες τέσσερεις είναι έργα του Νικολάου Ζωγράφου από την Βέροια και οι υπόλοιπες έργα του Ιωάννου Βίτκου από την Τσαριτσάνη, σύμφωνα με τις πληροφορίες του δασκάλου Κουτσαντά.
Είναι κατάγραφος, με τοιχογραφίες σχεδόν σε όλες τις εσωτερικές επιφάνειες, με σκηνές από το Ευαγγέλιο και με μορφές Αγίων, έργο των τελών του 20ου – αρχών 21ου αι. Με το κτίσιμο του ναού χρονολογούνται οι τοιχογραφίες των έξι Αποστόλων, μεταξύ των αψίδων των κιονοστοιχιών, οι οποίοι εικονίζονται σε σχεδόν τριγωνικό πλαίσιο. Στον ναό υπάρχουν εικόνες του 19ου αι., αλλά η πλειοψηφία των εικόνων χρονολογείται στον 20ο.
Ο Άγιος Αθανάσιος είναι ο πολιούχος των Ριζωμάτων και είναι έντονα συνδεδεμένος με την ζωή των κατοίκων. Τα θαύματα του Αγίου, τα οποία έχουν καταγραφεί και σε βιβλία πρόσφατα, είναι πολυάριθμα και η φήμη του ως Θαυματουργού και Ιαματικού έχει προ πολλού ξεπεράσει τα στενά όρια της κοινότητας, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται και από την αθρόα προσέλευση προσκυνητών στις δύο πανηγύρεις του Ναού, στις 18 Ιανουαρίου και στις 2 Μαΐου.
Παλαιότερα, οι ασθενείς έμεναν μέσα στον ναό σαράντα ημέρες, σαράντιζαν, αναμένοντας να έρθει ο Άγιος Αθανάσιος και να τους γιατρέψει. Αργότερα σαράντιζαν δίπλα από τον ναό, στο μικρό οίκημα στα δυτικά. Συνήθεια ριζωμένη βαθειά στον χρόνο, που ανακαλεί στην μνήμη τα εγκοιμητήρια στα αρχαία Ασκληπιεία.
Στον ναό του Αγίου Αθανασίου φυλάσσονται αποτμήματα Ιερών Λειψάνων του Αγίου Παρθενίου, της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Μοδέστου, του Αγίου Φιλουμένου, του Αγίου Κωνσταντίνου του Υδραίου και του Αγίου Ραφαήλ Μυτιλήνης, καθώς και εικόνα του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης, που τίθενται προς προσκύνηση.
